Ik vaar zelf vanuit Alkmaar, dus de Amsterdamse grachten zijn niet mijn thuiswater. Toch is het déze regel die elektrisch varen ineens overal op tafel legde, ook bij ons. De gemeente heeft wel een punt. Een oude tweetaktbuitenboordmotor is zowat de vuilste motor die er nog rondvaart; een gracht vol van die motoren vervuilt meer dan je zou denken.
De zone is er sinds 1 april 2025. Voor jou als booteigenaar tellen dan vooral drie vragen: mag mijn boot er nog in, waar laad ik straks, en wat kost het me? Hieronder de stand van zaken. Bij elk punt staat de officiële bron, want de details schuiven nog.
Geldt dit voor jou?
De uitstootvrije zone beslaat het binnenwater van het centrumgebied, inclusief de Singelgracht: de historische binnenstad ten zuiden van het spoor. Vaar je daar, dan geldt de regel voor jou. De gemeente heeft er een digitale kaart van.
De zone in mag je met alles wat schoon vaart: elektrisch, op waterstof of op spierkracht — van de sloep met elektromotor tot de roeiboot. Een hybride boot mag er ook door, zolang hij binnen de zone daadwerkelijk uitstootvrij vaart. En vaar je nog op benzine of diesel, dan hangt het ervan af of je onder de overgangsregeling valt (zie hieronder).
Wil je de stad alleen passeren? Een paar doorgaande routes vallen búiten de zone, dus die kun je met een brandstofmotor blijven varen: de Kostverlorenvaartroute, de Amstelroute, de Westelijke Eilanden, de Oostelijke Eilanden met de Nieuwe Vaart, en de westelijke Singelgracht tussen Kattensloot en de Hugo de Grootgracht.
Mag mijn benzine- of dieselboot nog?
Tijdelijk wel, via de overgangsregeling. Voor varen op het Amsterdamse binnenwater heb je een vaarvignet nodig, en dat vignet bepaalt of je oude boot nog de zone in mag, en zo ja tot wanneer:
| Jouw vignet | Toegang tot |
|---|---|
| Binnenhavengeldvignet (BHG), gekocht vóór 1 november 2025 | 1 januari 2030 (jaarlijks verlengen) |
| Doorvaartvignet uit 2024 | 1 januari 2027 |
| Doorvaartvignet uit 2025, gekocht vóór 1 november 2025 | 1 januari 2028 |
| Varend erfgoed (FVEN-register), met vignet én FVEN-pas | 1 januari 2030 |
Het vignet is niet overdraagbaar: verkoop je de boot, dan vervalt de overgangsregeling voor de nieuwe eigenaar. En via Mijn Vignet op de gemeentesite zie je precies tot wanneer jouw boot nog terecht kan.
Vaar je varend erfgoed — een klassieke boot met een FVEN-pas — dan heb je tot 2030 de tijd. Maar ook voor een historisch schip geldt daarna: uitstootvrij, of de zone niet meer in. Dat hoeft geen afscheid te betekenen. Cornelis is zelf een klassieke koolvlet en vaart inmiddels elektrisch; hoe je zo’n boot ombouwt zonder het karakter aan te tasten, staat in Zelf een boot ombouwen naar elektrisch.
Wat kost het — en de korting
Vaar je uitstootvrij, dan krijg je korting op het binnenhavengeld. In 2025 was dat 35%, in 2026 is het 25%. Het percentage loopt dus af; de korting is een tijdelijke prikkel. De actuele tarieven staan in de Verordening Binnenhavengeld Pleziervaart.
Waar laad ik?
De laadinfrastructuur is de zwakke plek. Op dit moment zijn er 18 openbare laadpunten voor pleziervaart, verdeeld over 9 plekken. Voor een stad die iedereen elektrisch wil laten varen, is dat weinig.
De gemeente weet dat en breidt uit naar ruim 300 laadpunten op 29 plekken — 8 tot 16 per locatie — met als doel dat je overal binnen tien minuten varen kunt laden. Waar die punten komen, mochten booteigenaren zelf aangeven: in een participatietraject kon je tot februari 2026 meedenken over de locaties, en de gekozen plekken staan met een eindverslag online. Tot alles er staat, plan je een langere tocht met de laadkaart erbij; de actuele locaties vind je op de laadpuntenpagina van de gemeente.
En daarna?
De ambitie reikt verder dan het centrum. In het Actieplan Schone Lucht staat dat de zone in 2030 moet worden uitgebreid naar álle Amsterdamse binnenwateren. Passagiers- en transportvaartuigen moeten trouwens al sinds 1 januari 2025 uitstootvrij zijn; de pleziervaart is nu aan de beurt.
Amsterdam staat niet alleen
Amsterdam is niet de enige. Utrecht, Haarlem en Leiden werken aan vergelijkbare regels:
- Utrecht wil verbrandingsmotoren op het stadswater uitfaseren, met een verbod vanaf 2030 (Visie Stadswater).
- Haarlem geeft nieuwe ligplaatsvergunningen alleen nog aan boten die volledig elektrisch of op spierkracht varen.
- Leiden koos in 2023 voor een uitstootvrije vaarzone in de binnenstad, gefaseerd richting 2030.
- Alkmaar — mijn eigen thuishaven — werkt via een participatietraject naar emissieloos varen, met sinds 2026 een nieuw ligplaatsregime in de binnenstad. Openbaar laden kan er voorlopig op één plek — meer daarover in ons Alkmaar-laadstuk.
De regel loopt voor op de laadpalen
De uitvoering hobbelt achter de ambitie aan. Amsterdam heeft de regel ingevoerd vóórdat de laadpalen er stonden. Met achttien laadpunten voor een hele stad zit de flessenhals in de infrastructuur, niet in de techniek. Laat je er niet door afschrikken. De overgangsregeling geeft je jaren de tijd, en een bestaande sloep of motorboot ombouwen is minder eng dan het lijkt.
Wij deden het zelf met Cornelis. De techniek is overal hetzelfde, of je nu in de Jordaan ligt of in Alkmaar — en we schrijven er op dit blog uitgebreid over: van de ombouw tot het laden en de echte actieradius.
En Amsterdam en elektrisch varen: dat gaat voor mij verder terug. Een paar jaar vóór Cornelis leidde ik vanuit Amsterdam Propel, waar we elektrische botenmotoren bouwden. De stad die de regels nu aanscherpt, was toen mijn werkplek.
Veelgestelde vragen
Is elektrisch varen in Amsterdam verplicht?
In het centrumgebied wel: sinds 1 april 2025 mogen daar alleen nog uitstootvrije pleziervaartuigen komen, of boten onder de overgangsregeling. Buiten die zone geldt het (nog) niet, maar in 2030 wordt het stadsbreed.
Voor welk gebied geldt de uitstootvrije zone?
Het binnenwater van het centrumgebied, tot en met de Singelgracht — de historische binnenstad ten zuiden van het spoor. Een paar doorgaande routes aan de rand vallen erbuiten.
Mag ik met mijn elektrische sloep overal varen?
Ja. De beperking geldt brandstofmotoren; een elektrische boot mag overal, de zone inbegrepen. Voor varen en afmeren in Amsterdam heb je wel een vaarvignet nodig.
Ik vaar elektrisch maar kom van buiten de stad — wat geldt er dan?
Bijvoorbeeld een dagje Amsterdam vanuit Alkmaar: met een elektrische boot mag je de uitstootvrije zone gewoon in, want die geldt alleen brandstofmotoren. Voor het varen en afmeren zelf heb je wel een vignet nodig, ook elektrisch — een doorvaartvignet voor een dag varen en kort afmeren, of binnenhavengeld als je langer blijft. Laden kan bij de openbare laadpunten in de stad.
Mag mijn benzine- of dieselboot de zone nog in?
Alleen via de overgangsregeling, en alleen met een geldig vignet. Heb je dat niet, dan mag je met een brandstofmotor niet meer de centrumzone in.
Tot wanneer mag mijn dieselboot nog varen?
Dat hangt van je vignet af: een binnenhavengeldvignet (gekocht vóór 1 november 2025) geeft toegang tot 2030, een doorvaartvignet uit 2025 tot 2028, en een ouder doorvaartvignet uit 2024 tot 2027.
Wat als ik alleen op doorreis ben?
Een paar doorgaande routes vallen buiten de zone en blijven ook met een brandstofmotor toegankelijk — onder meer de Kostverlorenvaart- en de Amstelroute. Voor doorvaren door de stad heb je een doorvaartvignet nodig.
Vervalt de overgangsregeling als ik mijn boot verkoop?
Ja. Het vignet en de bijbehorende overgangsrechten zijn niet overdraagbaar; bij verkoop vervalt de regeling voor de nieuwe eigenaar.
Krijg ik korting als ik uitstootvrij vaar?
Ja, via het milieutarief op het binnenhavengeld: 35% in 2025 en 25% in 2026. Het percentage loopt af, dus het is een tijdelijke prikkel.
Waar kan ik in Amsterdam laden?
Op dit moment zijn er 18 openbare laadpunten voor pleziervaart, verdeeld over 9 plekken. Dat groeit naar ruim 300 punten op 29 plekken, met als doel dat je overal binnen tien minuten varen kunt laden.
Moet ik mijn boot ombouwen — en wat kost dat?
Als je in de zone wilt blijven varen zonder overgangsvignet: ja. Ombouwen naar elektrisch is minder ingewikkeld dan het lijkt; wat het kost en hoe wij het aanpakten, staat in Zelf een boot ombouwen naar elektrisch.
Bronnen
- Gemeente Amsterdam — Uitstootvrije boten
- Gemeente Amsterdam — Laadpunten pleziervaart
- Gemeente Amsterdam — Participatie oplaadpunten pleziervaart
- Besluit uitstootvrije zone pleziervaart centrumgebied Amsterdam 2025 (gmb-2025-61778)
- Verordening Binnenhavengeld Pleziervaart 2026
